چگونه تصميم بهتري بگيريم؟

هزينه–فايده كردن

همه ما از صبح كه بيدار مي شويم تا شب كه سر به بالين مي گذاريم محكوم به تصميم گيري هستيم! حتي خود تصميم نگرفتن و بلاتكيفي نيز يك تصميم است. تصميم گيري همواره با استرس همراه است اگرچه طبيعتاً ميزان آن از فردي به فردي ديگري و از تصميمي به تصميمي ديگر مختلف است. وقتي تصميم گيري را به سان تنفس آگاهانه درك مي كنيم، براي آن تكنيك هاي مي يابيم و با بكاربستن اين آموزه ها تدريجا در مي يابيم كه مي شود روز به روز در تصميم گيري بهتر و بهتر شد و به جاي غافلگيري، از نتيجه تصميمات مشعوف شد!
يكي از مهمترين تكنيكهاي تصميم گيري #هزينه_فايده است. اين مفهوم به سان بسياري از مفاهيم وقتي در مقام تشريح واقع مي شود هم بسيار بديهي و هم بلامنازع همه با ضرورت آن همدلند اما پاي عمل كه به ﻣﻴﺎﻥ مي آيد و احساس، افسار منطق را مي ربايد، معمولاً مغفولش مي گذاريم. در حكمت عامه، اين مفهوم با ضرب المثل معروف: ((براي يه دستمال، قيصريه را به آتش نكشيدن)) توضيح داده مي شود. هزينه-فايده كردن يعني وقتي مي‌خواهيم يك تصميم را از ﻣﻴﺎﻥ دهها گزينه ديگر برگزينيم محاسبه كنيم كه هزينه هاي مترتب بر آن تصميم، آيا بر فايده اي كه از آن منتج مي شود برتر است يا خير! و آيا اين تصميم با فايده ترين تصميم هست يا خير! نكته حائز اهميت اين است كه منظور از هزينه و فايده تنها هزينه ها و فايده هاي مشهود نيست! يك تصميم گيرنده مؤثر به تجربه آموخته است كه هرچه در جمع آوري سناريوهاي گوناگون و هزينه و فايده هاي مشهود و نامشهود در كنار هم موفقتر باشد، إقبال بيشتري براي اتخاد يك تصميم مؤثر با بيشترين فايده و كمترين هزينه و پيامدهاي رضايتبخش بعدي خواهد يافت. در خود هزينه-فايده كردن نيز بايد با هزينه-فايده همراه باشد، يعني در سناريو سازي و جمع آوري شاخص ها و معيارها هم بايد جانب اعتدال را رعايت كرد، نه خيلي زود عمل كرد و نه خيلي دير! نبايد نگران بود دشواري كمي كردن هزينه ها و فايده هاي مشهود و خصوصاً نامشهود به مرور زمان ساده تر مي شود.
اين روش مي تواند به كار يك تصميم ساده مثل تصميم براي پاسخ دادن يا ندادن به بي احترامي يك رهگذر تا تدوين استراتژي يك هلدينگ چند هزار ميلياردي بيايد به شرط آنكه توضيحات ساده اي كه گذشت به جان روش شناسي تصميم گيري ما نشسته باشد.