بلاگ
ترسیم نقشه ناخودآگاه (روان) سازمانی
خانم کارول پیرسون از یونگینهای برجسته معاصر بیشتر با کارهای حوزه روان و خصوصا کتاب بیداری قهرمان درون شناخته شده است. در این کتاب او با پیشکشیدن ۱۲ کهنالگو در سه مرحله از سفر قهرمانی به مخاطبین میآموزد چگونه وجوه پنهان خود را شناسایی کرده و زندگی جذابتری داشته باشد. او بعدها این الگو را با کمی تغییر برای شناسایی ناخودآگاه درون سازمان پیشنهاد کرده است. شاید یکی از معروفترین کتابهایی که در این حوزه نوشته شده باشد خدایان مدیریت باشد که توسط چارلز هندی باشد که با استفاده از چهار کهنالگوی زئوس (فرهنگ متمرکز، اقتدارگرا و مبتنی بر قدرت)، آپولو (فرهنگ نقشمحور، چارچوب بوروکراتیک و قانونگرا و مبتنی بر دستورالعمل)، آتنا (فرهنگی که وظیفهگراست و به خروجی و دستاورد، بیش از هر چیزی اهمیت میدهد؛ کار تیمی و تطبیقپذیری ویژگی این فرهنگ است.) و دیونوسوس (فرهنگی که در آن برای فرد و فردیت او اصالت در نظر گرفته میشود و سازمان خود را مسئول میداند در مسیر رشد و شکوفایی اعضای خود گام بردارد و نسبت به خواستهها و احوال تک تک اعضا حساس باشد.) میکوشد فرهنگ سازمان را در ترکیبی از این چهار فرهنگ شناسایی کند. در این ادامه ۱۲ کهن الگوی پیشنهادی پیرسون به اختصار شرح داده میشود.
- کهنالگوی ایده آلیستی (خوشبینی/معصومیت): یک اعتماد اساسی در زندگی ایجاد میکند که به سازمان امکان میدهد به جنبههای روشن آنچه ممکن است نگاه کند. این اعتماد فضایی از امنیت و توانایی نادیدهگرفتن محیطهای خطرناک یا احتمالات منفی را به سازمان میدهد و ممکن است مشکلات را گامی به سوی چیزی بهتر ببینید.
- کهنالگوی رئالیستی (واقعگرایی/یتیم): بر عملیبودن ایدهها و بر انجام کارهایی که کار میکند و روی دیدن آنچه محتمل است، تأکید میکند. تصمیمگیرندگان سازمانی دیدگاههای خود را دارند و تحت تأثیر نظرات یا عناوین دیگران قرار نمیگیرند. سازمانهایی که این کهنالگو را در خود فعال دارند برای جلوگیری از ناامیدی، در رویاها یا فعالیتهایی که احساس میکنند کنترل کافی بر نتیجه آن ندارند، ورود نمیکنند.
- کهنالگوی جنگجو: سازمانهایی که این کهنالگو را در خود فعال دارند اهدافی را تعیین میکنند و (در هر شرایط) به آنها دست مییابند، زیرا آنها ماموریت دارند. در مواجهه با چالشها افتخار کسب میشود و وقتی با موانع روبرو میشوند، با این فرض که سختیها غالب هستند، بیشتر تلاش میکنند. این سازمانها از رقابت یا رهبری لذت میبرند.
- کهنالگوی مراقبتکننده (حامی): سازمانی که از این کهنالگو پیروی میکنید، کمک و پرورش دیگران ارزش اصلی آن و منبع ضروری رضایت اوست. این سازمانها شاخکهای حساسی کشف و درک نیازهای دیگران دارند و به سرعت به کمک میشتابند. سخاوت و همدلی از ارزشهای اصلی این سازمانها است.
- کهنالگوی جستجوگر: سازمانهای که این کهنالگو را در خود فعال دارند چشمان خود را به آینده دوختهاند و به سرعت چیزهای جدید را کشف و دنبال میکنند و از چیزهای آزمودهشده و معمولی خسته میشوند. آنها از ماجراجوییها، تجربیات جدید و فرصتهای رشد لذت میبرند به این امید که خود را توسعه و تعالی بخشند.
- کهنالگوی عاشق: ارتباطات و روابط برای سازمانهایی با فعال بودن این کهنالگو مهمترین ارزشها تلقی میشوند. این سازمانها چه برای شخص دیگری، چه برای یک فعالیت یا یک ایده آل به راحتی مشتاق هستند. این سازمانها به قلب خود اجازه میدهند که راهنمای آنها باشد و فعالیتها، مشاغل، داراییها و روابطی را انتخاب می کنند که به زندگی خود و دیگران زیبایی میبخشند.
- کهنالگوی تحولخواه: یک ناسازگار است که قوانین و وضعیت موجود را به چالش میکشد. ((زیرا این روشی است که انجام می شود)) یا ((چون دیگران اینطور رفتار می کنند یا فکر می کنند)) برای این سازمانها کافی نیست. این سازمانها استعدادی عجیب در اختراع مجدد چیزها دارند، چه از خودشان و چه در دنیای اطرافشان.
- کهنالگوی آفریننده: سازمانهایی با غلبه این کهنالگوی ماهیتی طبیعتاً تخیلی و حتی الهام گرفته را به ارمغان می آورند. این سازمانها دائماً به فرصتهای جدید فکر میکنند، و مواقعی وجود دارد که ایدهها بدون زحمت به گونهای جریان مییابند که گویی گیرندهای هستند که آنها را احضار میکنند نه اینکه خودشان آنها را بنویسند. این سازمانها امکانات جدیدی را تصور میکنند و میتوانند آنها را به شکلی ملموس مانند هنر، نوشتن یا طراحی بیان کنند.
- کهنالگوی حاکم: سازمانی با فعال بودن این کهنالگو با قدرت برای رسیدن به اهداف و حفظ نظم پیش میرود. در این سازمانها سلسلهمراتب به روشنی قابل مشاهده است و اعضای آن ترجیح میدهند مسوول باشند و کنترل کنند.
- کهنالگوی جادوگر: بینش اصلی کهناگو این است که تشخیص دهد که آنچه برای یک شخص واقعی است با آنچه که او باور دارد تعیین میشود. این سازمان به هم پیوستگی رویدادها، افراد و ایدهها را به خوبی درک میکند. این کهنالگو متوجه آرامش، ارتباطات معنیدار، و اثرات موجدار تغییرات کوچک میشود و با تغییر ادراک به ایجاد تغییر کمک می کند.
- کهنالگوی حکیم: با کنجکاوی در مورد موضوعات مختلف شناخته میشود و زندگی را به عنوان یادگیری میبیند. دیگران احتمالاً این سازمانها را دانا میدانند، و تلاش برای درک عمیق موضوعات، پاداش کافی برای این سازمانها است. این سازمانها تمایل دارید آرام باشید و در موقعیتها به دنبال معنا باشند.
- کهنالگوی دلقک: سازمانی با غلبه این کهنالگو شوخطبعی و شادی را در زندگی به عنوان مهمترین چیز بیان می کند. این سازمانها به شیوهای رنگارنگ عمل می کنند که از روح آنها سرچشمه میگیرند. آنها به راحتی ناهماهنگی، پوچی و کنایه را در زندگی میبینید، ولی خود را مجبور به تغییر شرایط نمیکنند. آنها ممکن است کمی از رویدادها فاصله بگیرند و بخندند یا برای خنده دلیل کشف کنند.